Integrowana produkcja roślin (IP) to nowoczesne podejście do rolnictwa, które łączy efektywne techniki ochrony upraw z dbałością o środowisko i bezpieczeństwo żywności. Z tego powodu wyjątkowo ważnym elementem IP jest ograniczanie stosowania chemicznych środków ochrony roślin. Aby skutecznie chronić swoje uprawy, możemy wykorzystywać inne metody – nowoczesne oraz znane od wieków.

Współczesne rolnictwo z coraz większą świadomością podchodzi do stosowania chemicznej ochrony upraw. Duża szkodliwość preparatów tego typu oraz rosnąca presja przepisów prawnych i społeczeństwa sprawiają, że częściej wybieramy inne metody ochrony oraz z większą uwagą stosujemy profilaktykę (cotygodniowa lustracja upraw to wymagany element integrowanej produkcji roślin). Środki ochrony roślin stosujemy dopiero wtedy, gdy jest to niezbędne, a nawet wówczas staramy się wybierać preparaty selektywne o krótkim czasie rozkładu. Mimo to wciąż mamy do dyspozycji szeroki wachlarz metod ochrony upraw.

Nowoczesne metody ochrony roślin w systemie IP

Nowoczesne metody ochrony roślin skłaniają się ku udoskonaleniu metod znanych od wieków, a także wykorzystują nowoczesne technologie, dzięki którym rolnicy mogą działać wielotorowo. Dzięki połączeniu najnowszych osiągnięć nauki z wiedzą przekazywaną z pokolenia na pokolenie, dawne metody zyskują większą skuteczność. Wśród metod ochrony roślin w integrowanej produkcji znajdziemy:

• Metody agrotechniczne (np. płodozmian, uprawa konserwująca, dopasowanie terminu i gęstości siewu).
• Metody biologiczne (np. wspieranie organizmów pożytecznych, preparaty biologiczne, montaż budek dla ptaków i tyczek spoczynkowych).
• Metody hodowlane (np. stosowanie odmian odpornych, wybór kwalifikowanego materiału siewnego).
• Metody mechaniczne i fizyczne (np. odchwaszczanie mechaniczne – bronowanie, pielniki, barierowe siatki i osłony, termiczne metody zwalczania, stosowanie pułapek na szkodniki).

Nowoczesne rozwiązania wspierające ochronę roślin

Współczesne rolnictwo coraz częściej wykorzystuje zaawansowane technologie. Ich zadaniem jest pomoc w lustracji upraw, przewidywaniu zagrożeń i precyzyjnym stosowaniu środków ochrony roślin. Wśród nich warto znać np.:

• Systemy wspomagania decyzji (DSS – Decision Support Systems), które wykorzystują rozmaite dane (m.in. o pogodzie, glebie, rozwoju chorób i szkodników), aby doradzić rolnikowi w kwestii optymalnego terminu i sposobu stosowania środków ochrony roślin.
• Drony i roboty rolnicze – to coraz popularniejsza metoda, która umożliwia szybkie monitorowanie upraw i wykrywanie miejscowych ognisk chorób, niedoborów składników pokarmowych czy ataków szkodników. Roboty rolnicze, takie jak autonomiczne opryskiwacze czy mechaniczne chwastowniki, pozwalają na precyzyjne i zautomatyzowane przeprowadzanie zabiegów ochrony roślin.
• Satelitarne i cyfrowe systemy monitoringu – umożliwiają śledzenie zmian w wegetacji roślin oraz kontrolę kondycji gleby. Dzięki nim możliwe jest wykrywanie niepokojących zmian, np. stresu roślin spowodowanego suszą oraz optymalizowanie nawadniania i nawożenia.

Świadome podejście do chemicznej ochrony upraw w IP

Kiedy wykorzystamy inne możliwości, a problem wciąż się pojawia i przekracza próg szkodliwości, należy sięgnąć po ochronę chemiczną. Jednak nawet w tym przypadku rekomendowane jest nowoczesne, świadome podejście, które obejmuje:

• wybór selektywnych środków ochrony roślin
• stosowanie zmniejszonych dawek preparatów (jeśli dostępne są badania potwierdzające ich skuteczność)
• aplikację środków wraz z adiuwantami, które poprawiają ich właściwości
• stosowanie zabiegów pasmowych
• wykonywanie zabiegów precyzyjnie, w optymalnych warunkach atmosferycznych i z odpowiednio skalibrowanym sprzętem
• przeprowadzanie zabiegów na chwastach we wczesnych fazach rozwojowych (do 4 liści)
• wykonywanie zabiegów z użyciem środków ochrony roślin z zachowaniem dobrych praktyk – przy odpowiedniej pogodzie, zachowaniu stref buforowych i po oblocie pszczół miodnych oraz innych zapylaczy
• wybór środków ochrony roślin dopuszczonych do systemu IP.

Rolnicy mają współcześnie duże możliwości ochrony swoich upraw. Wykorzystywanie kilku różnych metod ochrony oraz regularna lustracja zapobiegają eskalacji chorób i szkodników. Nowoczesne technologie wspierają procesy decyzyjne i monitoring upraw na każdym etapie. A kiedy stosowanie środków ochrony roślin okazuje się niezbędne, dysponujemy wieloma rozwiązaniami, by minimalizować ich szkodliwy wpływ na uprawy, środowisko oraz zdrowie ludzi.