Szkodniki artykułów rolno–spożywczych stanowią poważne zagrożenie zarówno dla rolników, jak i przetwórców produktów rolnych. Obecność szkodników może prowadzić do znacznych strat w magazynowanych plonach, obniżenia jakości produktów oraz problemów ze sprzedażą. Skuteczna ochrona wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego zarówno profilaktykę, jak i skuteczne metody zwalczania. Jak zapobiegać inwazji szkodników i jak je zwalczać? Oto kilka wskazówek.

Prawidłowe przechowywanie artykułów rolno–spożywczych jest ważne zarówno z powodów ekonomicznych, jak i zdrowotnych. Rozwój pleśni może powodować powstawanie kancerogennych związków niebezpiecznych dla konsumentów, a żerowanie szkodników obniża jakość magazynowanych plonów. Działalność szkodników oraz patogenów może powodować znaczące straty. Szacuje się, że straty przechowywanych nasion, w tym ziaren zbóż podstawowych, kukurydzy i rzepaku, spowodowane działalnością szkodników oraz patogenów wynoszą 3–5%. W skali kraju oznacza to utratę od 0,95 miliona ton do prawie 1,6 miliona ton rocznie! 

Warto wiedzieć!

Pojawienie się szkodników nie jest incydentem, w przypadku którego straty rosną liniowo (nie są tym większe, im większa jest inwazja szkodników). W magazynach pojawienie się szkodnika – np. pleśni lub owada – często powoduje utratę całego plonu z powodu niedopuszczenia go do sprzedaży. Dlatego profilaktyka i kontrola powinny stanowić podstawę ochrony.

Profilaktyka i kontrola – podstawy ochrony plonów przed szkodnikami

Największe szkody w magazynowanych plonach powodują mikroorganizmy (grzyby i bakterie), gryzonie (myszy i szczury) oraz bezkręgowce (roztocze i owady – ponad 1660 gatunków). Najpopularniejszymi szkodnikami obserwowanymi w Polsce są: mklik mączny, omacnica spichrzanka, mól ziarniak, trojszyk ulec, wołek zbożowy, mącznik młynarek, pustosz kradnik oraz mysz polna, mysz domowa, szczur wędrowny oraz szczur śniady.

Na szczęście możemy podjąć wiele kroków, by chronić plony. Podstawą jest przestrzeganie zasad higieny w obiektach magazynowych. Po opróżnieniu pomieszczeń magazynowych i przed składowaniem następnych plonów należy przeprowadzić dezynfekcję i dezynsekcję pustych magazynów oraz sprawdzić stan techniczny. Istotna jest także higiena urządzeń i maszyn, które mają kontakt z plonami na każdym etapie (czyszczenie i dezynfekcje), kontrola plonów przeznaczonych do przechowywania przed ich wprowadzeniem do magazynu oraz prowadzenie produkcji roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin (to ważne, ponieważ grzyby powodujące szkody w magazynach najczęściej trafiają do nich bezpośrednio ze słabo chronionych upraw). Ważne jest utrzymywanie niskiej wilgotności powietrza oraz dbanie o właściwy stan pomieszczeń magazynowych – wszelkie dziury i szczeliny stanowią prostą drogę do inwazji szkodników.

Ważnym elementem ochrony magazynowanych plonów przed gryzoniami może być instalacja tyczek spoczynkowych oraz budek lęgowych dla ptaków drapieżnych w pobliżu magazynu. Naturalni drapieżcy skutecznie kontrolują liczbę szkodników.

To jednak nie wszystko. Magazyny powinny być wyposażone w systemy monitoringu warunków przechowywania oraz odpowiednio zabezpieczone przed szkodnikami. Wykorzystuje się w tym celu pułapki na szkodniki. Po przekroczeniu progu szkodliwości najczęściej stosuje się chemiczną ochronę magazynowanych plonów.

Fumigacja pomieszczeń magazynowych – profilaktyka i zwalczanie szkodników metodą chemiczną

Najpopularniejszą metodą profilaktyki oraz zwalczania szkodników jest fumigacja, czyli gazowanie magazynów. Wykonuje się ją zarówno w pustych pomieszczeniach (przed składowaniem nowych plonów), jak i w magazynach pełnych, w których inwazja szkodników przekroczyła próg szkodliwości.

Należy pamiętać, że środki ochrony roślin do stosowania w magazynach są bardzo toksyczne, szczególnie fosforowodór (gaz wydzielający się w trakcie zabiegu gazowania magazynów). Zamknięte pomieszczenia stwarzają dodatkowe ryzyko utraty zdrowia, a nawet życia przez użytkownika. Z tego powodu zabieg fumigacji mogą wykonywać tylko użytkownicy profesjonalni, którzy ukończyli szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji. Podstawowe czy uzupełniające szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin jest niewystarczające!

Podsumowanie

Rolnicy mają szerokie możliwości profilaktyki, dzięki której mogą zapobiegać inwazji szkodników. Podstawą jest higiena pomieszczeń magazynowych oraz maszyn stosowanych podczas żniw, utrzymywanie prawidłowych warunków przechowywania, dbałość o zdrowie upraw oraz regularna kontrola obecności szkodników. Warto stosować dodatkowe rozwiązania, takie jak zapraszanie ptaków drapieżnych w pobliże magazynów. Fumigacja stanowi popularną metodę profilaktyki oraz zwalczania szkodników, jednak musi być wykonywana przez użytkowników profesjonalnych.

Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą.