Aby otrzymywać pełne kwoty wsparcia finansowego w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, rolnicy muszą przestrzegać 9 norm GAEC oraz 11 wymogów SMR. Przyjrzyjmy się bliżej normie GAEC 4 – czym jest i czego dotyczy oraz jak wdrożyć ją w gospodarstwie?

Warunkowość to mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej (WPR), który łączy otrzymywanie płatności bezpośrednich z przestrzeganiem określonych standardów środowiskowych, klimatycznych i produkcyjnych. Jeśli rolnik chce otrzymywać pełną możliwą kwotę płatności, musi przestrzegać norm GAEC oraz wymogów SMR. Celem warunkowości jest promowanie zrównoważonego rolnictw, ochrona środowiska oraz dobrostan zwierząt. Norma GAEC 4 skupia się na ochronie wód powierzchniowych przed negatywnym wpływem rolnictwa.

Norma GAEC 4 – czym jest i na czym polega?

Pełna nazwa to: norma GAEC 4: Ustanowienie stref buforowych wzdłuż cieków wodnych. Zgodnie z tą zasadą obowiązuje zakaz stosowania wszystkich nawozów oraz środków ochrony roślin na użytkach rolnych zlokalizowanych w odległości do 3 m od wód powierzchniowych, tj. brzegów jezior i innych niż jeziora zbiorników wodnych, brzegów cieków naturalnych, brzegów rowów (z wyłączeniem rowów o szerokości do 5 m liczonej na wysokości górnej krawędzi brzegu rowu), brzegów kanałów, ujęć wody (jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej) oraz pasa nadbrzeżnego.

Warto pamiętać!

Norma GAEC 4 dotyczy także rowów melioracyjnych, o ile spełniają one kryteria szerokości podane powyżej.

Głównym zadaniem tej normy jest ochrona wód powierzchniowych poprzez zapobieganie spływowi nawozów i pestycydów do rzek, jezior, kanałów i innych zbiorników wodnych. W ten sposób ograniczamy zanieczyszczenie wód i eutrofizację. Ważne jest również zachowanie bioróżnorodności. Pasy zieleni wzdłuż brzegów wód gruntowych sprzyjają rozwojowi roślinności przybrzeżnej, która stanowi siedlisko dla wielu gatunków roślin i zwierząt.

Norma GAEC 4 stanowi uzupełnienie wymogu SMR 2 (ochrona wód przed zanieczyszczeniami spowodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego). Zgodnie z tym wymogiem, zakazuje się stosowania nawozów azotowych w pobliżu wód powierzchniowych (należy zachować odległość 5, 10 lub 20 m w zależności od rodzaju zbiornika lub cieku wodnego).

Jakie obowiązki nakłada na rolnika norma GAEC 4?

Rolnicy mają obowiązek ustanowienia i utrzymywania stref buforowych wzdłuż cieków wodnych, czyli wyznaczenia pasów ziemi o szerokości co najmniej 3 metrów od brzegu wód powierzchniowych wzdłuż swoich użytków rolnych.

Na tym obszarze obowiązuje rolników zakaz stosowania wszystkich środków ochrony roślin oraz nawozów (w tym mineralnych, organicznych, organiczno–mineralnych, naturalnych oraz produktów pofermentacyjnych pochodzących z biogazowni). Strefy buforowe muszą być utrzymywane przez cały rok, niezależnie od rodzaju uprawy czy sposobu użytkowania gruntu. Co ważne, norma GAEC 4 obowiązuje wszystkich rolników prowadzących działalność na użytkach rolnych położonych w pobliżu cieków wodnych, niezależnie od wielkości prowadzonego gospodarstwa.

Spełnianie wymogów normy GAEC 4 to nie tylko gwarancja otrzymania pełnych płatności w ramach WPR, ale także realny wpływ rolników na ochronę środowiska. Zachowanie czystości wód powierzchniowych pozwala chronić lokalne ekosystemy i przekłada się na zwiększoną czystość i bezpieczeństwo zasobów wodnych w całym kraju.