Opryskiwacz to jedno z najważniejszych narzędzi w gospodarstwie, a jego prawidłowe użytkowanie jest konieczne dla skuteczności zabiegów i bezpieczeństwa środowiska. Niewłaściwe przygotowanie sprzętu może prowadzić do strat w plonach, zanieczyszczenia gleby i wód, a nawet zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt. Jak zadbać o opryskiwacz przed i po zabiegu, aby działał efektywnie i bezpiecznie?

Planowanie i przygotowanie zabiegu opryskiwania

1. Przed zabiegiem opryskiwania opryskiwacz musi przejść formalne inspekcje techniczne (raz na trzy lata, a nowy sprzęt nie później niż 5 lat od zakupu), a operatorzy powinni posiadać aktualne szkolenia dotyczące bezpiecznego używania sprzętu. 

2. Rodzaj i typ opryskiwacza muszą być dobrane do specyfiki uprawy, a kalibracja urządzenia jest niezbędna dla precyzyjnego i równomiernego dawkowania środków ochrony roślin. Przed przystąpieniem do oprysku sprawdzamy pogodę, wilgotność powietrza, prędkość i kierunek wiatru, uwzględniamy ukształtowanie terenu. Te czynniki pomogą w zapobieganiu znoszeniu cieczy roboczej.

Sporządzanie cieczy użytkowej do oprysku roślin

3. Sporządzanie cieczy użytkowej powinno odbywać się bezpośrednio przed wykonywaniem zabiegu i w sposób minimalizujący ryzyko skażenia wód powierzchniowych, podziemnych oraz gruntu. Miejsce przygotowywania cieczy i napełniania opryskiwacza musi być oddalone co najmniej 30 metrów od studni, ujęć wody oraz zbiorników i cieków wodnych. Nie należy napełniać opryskiwacza bezpośrednio ze studni. Ciecz użytkową sporządza się na podłożu nieprzepuszczalnym lub biologicznie aktywnym, aby zapobiec wyciekowi substancji chemicznych. Do sporządzania cieczy użytkowej zaleca się używanie rozwadniaczy preparatów, będących na wyposażeniu opryskiwacza lub zewnętrznych urządzeń niezależnych.

4. Podczas sporządzania cieczy użytkowej należy stosować tylko zalecane mieszaniny środków ochrony roślin, unikać nadwyżki przygotowanej cieczy oraz używać dedykowanych urządzeń pomiarowych do odmierzania środków. Warto stosować obniżone dawki środków ochrony roślin w połączeniu z adiuwantami, zwłaszcza w przypadkach, w których istnieją badania potwierdzające skuteczność. 

5. Środki ochrony roślin wprowadza się do zbiornika opryskiwacza, który jest przynajmniej w połowie wypełniony wodą, aby uniknąć nadmiernego pienienia się i przepełnienia zbiornika. 

6. Opakowania po środkach ochrony roślin powinny być płukane natychmiast po opróżnieniu, a popłuczyny wprowadzane do zbiornika opryskiwacza. Jeśli w opakowaniu pozostał środek, należy zamknąć je od razu po zastosowaniu potrzebnej ilości cieczy.

Kalibracja opryskiwaczy

7. Kalibracja opryskiwacza jest kluczowym elementem precyzyjnego stosowania środków ochrony roślin. Obejmuje ona dostosowanie typu i rozmiaru rozpylaczy (np. eżektorowe rozpylacze redukują znoszenie cieczy do 90%) i prędkości roboczej opryskiwacza (niższa prędkość zmniejsza znoszenie cieczy), wydatek, kierunek oraz zakres działania pomocniczego strumienia powietrza i ciśnienia cieczy. Wysokie ciśnienie może powodować większy udział drobnych kropel, co zwiększa ryzyko znoszenia środka chemicznego.

Informacje o wartościach kalibracji można znaleźć m.in. na stronie https://www.teejet.com/pl-pl .

Postępowanie po zabiegu opryskiwania

8. Po zakończeniu zabiegu należy odpowiednio postępować z resztkami cieczy użytkowej. Można je zużyć po uprzednim rozcieńczeniu na obszarze, na którym przeprowadzono zabieg, w miejscach, gdzie środek ochrony roślin został zastosowany w mniejszej ilości. Alternatywnie, resztki cieczy mogą być unieszkodliwione z użyciem technik zapewniających biologiczną degradację substancji czynnych lub w sposób zgodny z przepisami o odpadach. 

9. Mycie opryskiwacza powinno odbywać się z zachowaniem odległości co najmniej 30 metrów od studni, ujęć wody oraz zbiorników i cieków wodnych, aby zapobiec skażeniu wód i gruntu. Do płukania opryskiwaczy używamy najmniejszej koniecznej objętości wody (2,5-10% objętości zbiornika). Zalecane jest trzykrotne płukanie instalacji cieczowej małą porcją wody. Włączamy pompę i przy zamkniętym dopływie do rozpylaczy przepłukujemy elementy układu cieczowego.

10. Do mycia opryskiwacza z zewnątrz stosujemy zalecane, ulegające biodegradacji środki myjące dla większej efektywności. Dodatkowo warto stosować małą ilość wody z użyciem lancy wysokociśnieniowej zamiast szczotki, co skróci czas i zwiększy skuteczność mycia. Mycie opryskiwacza przeprowadzamy w miejscu, w którym możemy skierować popłuczyny do zamkniętego systemu zbierania skażonych pozostałości lub do systemu neutralizacji/bioremediacji. Jeśli to niemożliwe, myjemy opryskiwacz bezpośrednio na polu, na którym wykonywaliśmy zabieg.

11. Nie należy pozostawiać resztek cieczy użytkowej w opryskiwaczu po wykonanym zabiegu!

Bezpieczne i skuteczne użytkowanie opryskiwacza na każdym etapie pracy

Prawidłowe postępowanie z opryskiwaczem przed i po zabiegu to nie tylko kwestia efektywności przeprowadzanych zabiegów ochrony roślin, ale także bezpieczeństwa ludzi, zwierząt i środowiska. Dobra znajomość kroków, które musimy wykonać podczas zabiegu opryskiwania usprawnia cały proces. Przy tym, co ważne, minimalizujemy ryzyko skażenia środowiska i zwiększamy żywotność sprzętu.

Regularna konserwacja, przestrzeganie zasad kalibracji, odpowiednie mycie opryskiwacza i utylizacja resztek cieczy użytkowej pomagają ograniczyć straty i zwiększają skuteczność zabiegu. Dlatego tak ważne jest świadome podejście rolników do zabiegów ochrony roślin. To krok w stronę zrównoważonego rolnictwa, dbałości o przyszłe plony oraz o środowisko naturalne.