Lepsze warunki dla zwierząt to nie tylko kwestia etyki – to także realne korzyści finansowe dla gospodarstwa. Rolnicy i hodowcy mogą liczyć na wysokie dopłaty w ramach ekoschematu dobrostan zwierząt gospodarskich. Jakie zmiany warto wprowadzić w kurniku, oborze czy chlewni, aby poprawić dobrostan zwierząt i jednocześnie zwiększyć swoje przychody? Sprawdź, na co zwrócić uwagę i jak może Ci pomóc doradca rolniczy.

Coraz częściej mówi się o tym, jak ważny jest dobrostan zwierząt gospodarskich. Rosnące oczekiwania konsumentów, nacisk nakładany poprzez przepisy czy kwestie wizerunkowe gospodarstwa to jednak nie wszystko. Poprawa warunków utrzymania zwierząt przekłada się na zdrowotność, wydajność oraz rentowność produkcji. Dodatkowym impulsem do wdrażania zmian są dopłaty w ramach ekoschematów i programów dobrostanowych. Rolnicy, którzy wdrożą odpowiednie rozwiązania, mogą zwiększyć swoje przychody.

Dlaczego warto inwestować w dobrostan zwierząt?

Dobrostan zwierząt można osiągnąć poprzez zapewnienie im odpowiednich warunków środowiskowych, które zapewniają brak bólu, cierpienia i stresu oraz pozwalają na wyrażanie naturalnych zachowań. Obejmuje to zapewnienie zwierzętom: opieki weterynaryjnej, dobrej jakości żywienia, dostępu do wody, odpowiedniej przestrzeni, bezpiecznego otoczenia oraz możliwości zachowania się zgodnie z ich potrzebami behawioralnymi. W praktyce oznacza to zapewnienie m.in. większej powierzchni przypadającej na zwierzę, wybieg na świeżym powietrzu, poprawę wentylacji, dostęp do światła dziennego czy lepsze warunki transportu. 

Badania potwierdzają, że zwierzęta utrzymywane w korzystniejszych warunkach mają wyższe przyrosty, lepszą jakość mleka i mięsa oraz mniejszą zapadalność na choroby. Są bardziej odporne, bezpieczniejsze w codziennej obsłudze. Dla rolnika oznacza to realne oszczędności i większą stabilność produkcji. Dodatkową zaletą jest możliwość uzyskiwania dofinansowań w ramach ekoschematu dobrostan zwierząt.

Aktualne zasady – dopłaty dobrostanowe

Od 2023 roku dobrostan zwierząt gospodarskich jest realizowany w formie ekoschematu w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Rolnicy mogą wybierać pakiety dopasowane do poszczególnych gatunków (bydło, krowy mleczne, świnie, owce, konie). W 2025 roku obowiązują następujące główne warunki:

• Zwiększenie powierzchni bytowej – np. dla krów mlecznych minimum 6 m² na sztukę, dla tuczników 1 m².
• Dostęp do wybiegu – określona liczba dni wypasu lub wyjść na wybieg, zależnie od gatunku.
• Dodatkowa ściółka – zapewnienie komfortowego podłoża, co ogranicza urazy i choroby racic.
• Dostęp do wody i paszy – odpowiednia liczba stanowisk i koryt.
• Transport i obsługa – ograniczenie stresu podczas przemieszczania zwierząt.

Stawki dopłat różnią się w zależności od pakietu i wahają się w granicach kilkunastu-kilkudziesięciu złotych za sztukę drobiu oraz do kilkuset złotych za sztukę bydła czy trzody.

Dobrostan zwierząt gospodarskich – jak wdrożyć zmiany w gospodarstwie?

1. Analiza stanu wyjściowego

Zapoznaj się z wytycznymi ekoschematu dobrostan zwierząt gospodarskich, a następnie przeanalizuj obecne warunki utrzymywania zwierząt w Twoim gospodarstwie. Należy sprawdzić powierzchnię budynków, system wentylacji, wyposażenie kojców, dostęp do wybiegu oraz warunki karmienia. Warto zestawić je z wymaganiami poszczególnych wariantów dobrostanowych. Już na tym etapie możesz wstępnie ocenić, jakie zmiany są możiwe.

2. Dobór pakietu i wariantów

Nie każde gospodarstwo może wdrożyć wszystkie rozwiązania. Należy wybrać te, które są realne do spełnienia i opłacalne finansowo. Często wystarczy wprowadzić drobne zmiany – np. zwiększyć dostęp do ściółki, poprawić dostęp do poideł czy wprowadzić rotacyjny wypas. Pamiętaj, że to nie tylko kwestia korzystnego ekoschematu, ale także inwestycja w większą wydajność produkcji zwierzęcej.

3. Modernizacja i organizacja

W przypadku większych inwestycji (np. przebudowy budynków czy utworzenia wybiegu) warto rozważyć wsparcie w ramach programów inwestycyjnych. Modernizacja może być stopniowa, ale już niewielkie zmiany – np. dodatkowe legowiska, nowe systemy pojenia – pozwalają na uzyskanie dopłat.

4. Dokumentacja i kontrola

Spełnienie wymagań dobrostanu musi być udokumentowane. Rolnik powinien prowadzić rejestry wypasu, wyjść na wybieg, stosowanej ściółki czy obsady zwierząt. Dokumentacja jest podstawą do przyznania dopłat i uniknięcia sankcji podczas kontroli Inspekcji Weterynaryjnej. Dodatkowo od 2024 r. obowiązkowe jest ukończenie szkolenia z ograniczania stosowania antybiotyków.

5. Wsparcie doradcze

Ze względu na zmieniające się przepisy i różnorodność pakietów oraz konieczność sporządzenia dokumentacji, wielu rolników korzysta z pomocy doradców rolniczych. Ekspert pomaga wybrać optymalny wariant dla Twojego gospodarstwa, przygotować dokumentację oraz wdrożyć zmiany krok po kroku.

Dobrostan zwierząt gospodarskich to inwestycja, która zwraca się podwójnie – w postaci zdrowszych i bardziej wydajnych zwierząt oraz dodatkowych dopłat bezpośrednich. Wdrożenie zmian wymaga jednak dobrej organizacji, znajomości przepisów i rzetelnego prowadzenia dokumentacji. Na szczęście nie musisz działać samodzielnie – nasi doradcy rolniczy w IPM PRO-MAT mogą stanowić Twoje wsparcie.