Integrowana produkcja roślin może być dobrym kierunkiem rozwoju gospodarstwa ze względu na korzyści finansowe oraz wyższą jakość uzyskiwanych plonów. Niektórzy rolnicy mają jednak obawy związane z wyzwaniami tego systemu produkcji rolnej. Przyjrzyjmy się bliżej ewentualnym trudnościom oraz rozwiązaniom.

Zainteresowanie integrowaną produkcją roślin w Polsce w ostatnich latach znacząco rośnie, czego dowodzą zarówno statystyki powierzchni upraw, jak i liczby certyfikatów IP. Skąd tak duże zainteresowanie? Integrowana produkcja roślin pomaga łączyć troskę o środowisko z wysoką jakością upraw, a równocześnie daje dostęp do dodatkowych form wsparcia, np. w ramach ekoschematów (gdzie można osiągnąć wsparcie wynoszące nawet 1400 zł/ha). Nie bez znaczenia są również rosnące oczekiwania konsumentów oraz coraz ostrzejsze wymogi prawne dotyczące bezpieczeństwa żywności. Wielu rolników staje przed wyzwaniem dostosowania swojej produkcji rolnej do unijnych i krajowych regulacji, które faworyzują integrowane, zrównoważone systemy uprawy. Co więcej, zgodnie z najnowszym projektem definicji aktywnego rolnika, uczestnictwo w systemie IPR może potwierdzić aktywność zawodową bez konieczności dostarczania dodatkowych dokumentów.

Najczęstsze wyzwania integrowanej produkcji roślin oraz rozwiązania

Jeśli jesteś jedną z osób, które zastanawiają się nad wdrożeniem integrowanej produkcji roślin, ale wciąż się wahasz, sprawdź, jakie wyzwania pojawiają się w integrowanej produkcji roślin i jak można sobie z nimi radzić.

1. Dobra znajomość metodyk IPR

Każdy gatunek ma swoją metodykę integrowanej produkcji – zawiera ona zasady uprawy, ochrony, nawożenia, płodozmianu, a także progi szkodliwości agrofagów. Zgodnie z wytycznymi tego dokumentu należy prowadzić uprawę. Z jednej strony jest to utrudnienie, które nakłada na rolnika pewne ograniczenia i wymogi, z drugiej – metodyki są doskonałą okazją do poszerzenia wiedzy o wydajnej, nowoczesnej hodowli danego gatunku rośliny.

Jak sobie radzić?

• Regularnie przeglądaj aktualne metodyki dostępne na stronie PIORiN – znajdziesz w nich wszystkie potrzebne informacje.
• Weź udział w szkoleniach z zakresu integrowanej produkcji – ich ukończenie jest wymagane, ale równocześnie daje aktualną wiedzę.
• Stosuj metodyki jako codzienne narzędzie pracy – nie tylko na potrzeby kontroli, ale przede wszystkim jako praktyczny przewodnik.
• Jeśli masz wątpliwości, czy prowadzisz uprawy zgodnie z wymogami zawartymi w metodykach, skorzystaj z konsultacji ze specjalistą.

2. Rozbudowana dokumentacja i biurokracja

Jednym z najczęstszych problemów, jakie powoduje integrowana produkcja roślin, jest konieczność szczegółowego dokumentowania każdego etapu produkcji: zabiegów ochronnych, nawożenia, monitoringu szkodników czy analizy gleby. Potrzebujesz także uzupełnionego notatnika integrowanej produkcji, certyfikatu ukończenia szkolenia i innych dokumentów. Wymagania są znacznie wyższe niż w tradycyjnej produkcji – i zwykle są najtrudniejszym krokiem do wykonania w systemie integrowanej produkcji.

Jak sobie radzić?

• Korzystaj z cyfrowych narzędzi do ewidencji, które ułatwiają zbieranie danych i zarządzanie nimi.
• Zbieraj wszystkie potrzebne dokumenty w teczce lub segregatorze.
• Współpracuj z doradcą IPR, który pomoże w przygotowaniu dokumentacji i planów ochrony roślin.
• Prowadź regularne zapisy zabiegów agrotechnicznych – unikniesz błędów i problemów podczas kontroli

3. Monitoring agrofagów

Integrowana produkcja roślin zakłada, że decyzje o zabiegach chemicznych podejmuje się wyłącznie na podstawie rzeczywistego występowania agrofagów, a nie profilaktycznie. Konieczny jest regularny monitoring plantacji oraz sprawdzanie progów szkodliwości konkretnego gatunku agrofaga.

Jak sobie radzić?

• Ucz się rozpoznawania objawów chorób i obecności szkodników – dostępne są atlasy i aplikacje diagnostyczne.
• Wykorzystuj pułapki feromonowe, tablice lepowe i lustracje systematyczne.
• Prowadź notatki z obserwacji – dokumentowanie liczby agrofagów i daty lustracji jest obowiązkowe.
• Prowadź obserwacje fenologiczne – opierają się one na tym, że terminy faz rozwojowych roślin i stadiów rozwojowych szkodników mogą być zbliżone i sygnalizować rolnikowi, że warto sprawdzić uprawę pod kątem występowania danego agrofaga. Przykładem może być kwitnienie jabłoni, które zbiega się w czasie z wylotem much śmietki ćwiklanki. Z kolei początek kwitnienia rzepaku ozimego przypada na początek wylotu muchówek pryszczarka zbożowca, a przekwitanie sosny to termin, w którym stonka ziemniaczana zaczyna składać jaja.

4. Ograniczenia w doborze środków ochrony roślin

W IPR można stosować tylko środki dopuszczone przez PIORiN, co w praktyce oznacza mniejszy wybór substancji aktywnych i częste zmiany w dostępnych preparatach. To nie tylko wymaga czujności i sprawdzania, czy można zastosować dany środek, ale także stwarza ryzyko, że środki ochrony roślin kupione rok wcześniej nie będą nadawać się do zastosowania w roku bieżącym.

Jak sobie radzić?

• Korzystaj z aktualnych list środków dopuszczonych do IPR – publikowanych co roku przez PIORiN.
• Stosuj środki tylko przy przekroczeniu progu szkodliwości – co ogranicza koszty i ryzyko.
• Uzupełniaj ochronę chemiczną metodami biologicznymi i mechanicznymi.
• Stosuj odmiany roślin odporne na agrofagi występujące na danym terenie, by ograniczyć konieczność stosowania ŚOR.
• Kupuj tylko taką ilość środków ochrony roślin, by wykorzystać je w danym sezonie – unikaj kupowania na zapas.

Integrowana Produkcja Roślin – zalety systemu

Choć system stawia przed rolnikami wyzwania, ma też kilka istotnych zalet, które sprawiają, że z roku na rok rośnie liczba producentów zainteresowanych wdrażaniem tego systemu w swoich gospodarstwach. Najważniejsze atuty integrowanej produkcji to:

• Lepsza jakość plonów = bezpieczna żywność
• Niższe koszty ochrony
• Ochrona środowiska i gleby
• Większa odporność gospodarstwa na zmiany dzięki zrównoważonemu rolnictwu
• Dostęp do dopłat i wsparcia finansowego
• Pozytywny wizerunek gospodarstwa i certyfikacja plonów
• Efektywniejsze wykorzystanie zasobów